کسب درآمد با پرورش ماهی تیلاپیا

مرغ آبزی پروری

 تیلاپیا قدیمی ترین ماهی است که بشر برای تولید و پرورش انتخاب کرده است و پرورش این ماهی بعد از جنگ جهانی دوم به دلیل خصوصیات مثبت فراوان  نظیر صرفه اقتصادی، استقبال بازار و سازگاری با سیستم های مختلف مانند گلخانه، استخر خاکی و بتنی و کانال های آبرسانی با گردش در مدت زمان کوتاهی به شدت رشد کرد.

 نهایتاً تیلاپیا به سبب فراگیر شدن در جهان تقریباً از سال ۱۹۸۴ میلادی به عنوان مرغ آبزی پروری شهرت یافت. فیله این ماهی از سال ۱۳۹۰ از کشورهای مختلفی مانند چین، امارات و هلند به ایران وارد شد و به شدت مورد استقبال قرار گرفت.

چرا تیلاپیا؟

 تولید تیلاپیا به لحاظ اقتصادی هزینه کمی دارد، خوش طعم بوده و فیله شونده است، یعنی استخوان آن به‌راحتی جدا شده و تبدیل به فیله می شود. سازگار بودن با محیط زیست از دیگر ویژگی های این گونه است. همچنین تیلاپیا در برابر بیماری مقاوم است و این عامل خود باعث کاهش استفاده از آنتی بیوتیک در پروش آن و در نتیجه کاهش عوارض می شود.

هم اکنون بیش از ۱۴۰ کشور جهان به شدت مشغول پرورش تیلاپیا هستند و تولید و مصرف این گونه روند رشد روز افزونی را داراست.

بررسی تقاضای داخلی

با توجه به آمار ارائه شده مصرف این ماهی در کشور علی رغم افزایش قیمت آن، یک روند کاملا صعودی داشته است طوری که مصرف آن در سال ۹۳ نسبت به سال ۹۲ رشد ۲۰۰ درصدی داشته است که این مطلب بیانگر رشد تقاضای بازار و تمایل جامعه به مصرف این ماهی می‌باشد.

 

سرانه مصرف ماهی تیلاپیا در کشور ۰٫۱۱ کیلوگرم به ازای هر نفر می باشد و با توجه به اینکه سرانه مصرف انواع ماهی در کشور حدود ۸٫۵ کیلوگرم در سال است، بنابراین در سال گذشته نسبت مصرف ماهی تیلاپیا به کل انواع ماهی‌ها در حدود ۱٫۳% بوده است.

تیلاپیا چه می خورد؟

برخلاف تصور برخی، تیلاپیای پرورشی معمولاً توسط ذرت یا دانه‌های سویا تغذیه می‌شود و نسبت به اکسیژن محیط حساس است بنابراین نمی‌تواند در لجن پرورش یابد.

پرورش تیلاپیا در ایران

شرایط جغرافیایی ایران به گونه‌ای است که در بیشتر مناطق، حتی در جنوب کشور و در زمستان‌ها، ولو به مدت حدود یک ماه دمای آب بسیار پایین می‌آید و به محدوده نهایی قابل‌تحمل برای تیلاپیا می‌رسد. در چنین اوضاعی می‌توان تیلاپیا را پرورش داد و اکنون هم با تمهیدات سازمان شیلات ایران و علاقه‌مندی بخش خصوصی در​چند​ استان گرمسیری کشور تیلاپیا پرورش داده می‌شود (شبیه همان سیاستی که در مورد پرورش میگو که در اصل یک آبزی استوایی است اتخاذ شد). لیکن در مجموع هزینه تمام‌شده برای پرورش‌دهنده ایرانی که به دلیل شرایط جغرافیایی ایران، تیلاپیا را با سرعت رشد پایین‌تر و خطر بیشتری نسبت به پرورش‌دهندگان استوایی و کشورهای جنوب‌شرقی آسیا پرورش می‌دهد موجب می‌شود واردات تیلاپیا از پرورش داخلی ارزان‌تر تمام شود و اشتغالزایی آن در ایران عمدتا محدود به چهار بخش فرآوری، بسته‌بندی، توزیع و فروش باشد.

بازارهای جهانی تیلاپیا

تقاضا برای مصرف تیلاپیا برای تامین امنیت غذایی و جلوگیری از فقر در کشورهایی که تیلاپیای کمی تولید می کنند، بسیار بالا رفته است. اروپا و آمریکا بازار خوبی برای صادرات تیلاپیا هستند؛ به همین دلیل پیشنهاد می شود با مدیریت تولید و افزایش پتانسیل های پرورش ماهی تیلاپیا سود زیادی برای تولید کنندگان و پرورش دهندگان این ماهی حاصل شود.

مزایای پروش

۱- مقاوم بودن

با توجه به اینکه تیلاپیا یک ماهی مقاوم و گرم آبی است می توان آن را بدون کمترین تلفات نسبت به دیگر ماهی ها پرورش داد. رنج دمایی و مقاومت در برابر بیماری ها یکی از مزایای پرورش این گونه ماهی است ، نیاز به اکسیژن رسانی کم و نیاز نیست که مانند سایر گونه ها مخصوصا سردآبی ها مثل قزل آلا هزینه های بالایی برای اکسیژن رسانی به آب انجام داد.

۲- پرورش در آب های شور و شیرین

این ماهی‌ها تحمل بالایی نسبت به تغییرات شوری دارند و به عبارتی یوری هالین می‌باشند. این مزیت باعث می شود در مکان هایی که آب شیرین در دسترس نیست پرورش داده شود اما رشد بهینه این ماهی در آبهای لب شور صورت می گیرد

۳- جیره قابل دسترس و ارزان

این گونه ماهی می تواند با غذایی با پرتئین پایین به خوبی رشد کند و از پروتئین های گیاهی در جیره آن بیشتر استفاده می شود از این رو هزینه غذای این ماهی پایین تر از سایر گونه ها می باشد

۴- رشد سریع و مناسب

در صورتی که شرایط آب مناسب و تغذیه آن زمانبندی و خوب باشد این گونه ماهی به زودی رشد می کند و پرواری خواهد شد به گونه ای که بعد از گذشت ۶ تا ۷ ماه وزنی معادل ۶۰۰ گرم و بالاتر خواهد داشت

۵ – پرروش در همه محل ها

این ماهی را می توان در تمام مکان های پرورشی مانند استخرهای بتونی ، ژئوممبران ، استخرهای خاکی ، پرورش در قفس و … پرورش داد.

بررسی شایعات در مورد تیلاپیا

مسلماً تولید و پرورش تیلاپیا یک فناوری تولید غذا است و این فناوری مانند هر فناوری دیگر دارای ابعاد مثبت و منفی مختلف است، این طور نیست که بگوئیم هیچ عارضه ای ندارد. اما تحقیقات علمی نشان داده مزایای آن بیشتر است.

برخی با بهانه هایی نظیر نداشتن ارزش غذایی، گونه غیر بومی بودن، ایجاد بیماری آلزایمر و سرطان سعی دارند به هر نحو ممکن از ایجاد این زنجیره تولید و اشتغال جلوگیری کنند. البته تمامی این موارد با تحقیقات تخصصی صورت گرفته رد شده است.

برخی میگویند این آبزی گونه ای غیر بومی است. باید گفت گونه های دیگری از آبزیان نظیر قزل آلا، کپور و میگو نیز غیربومی هستند و البته به طور کلی ۹۵ درصد از تولیدات پروتئینی در کشور ما از گونه های غیر بومی تأمین می شود.

فائو و همچنین سازمان غذا و داروی آمریکا بر استفاده از ۵ آبزی تاکید شده که یکی از آن ها تیلاپیا است. همچنین ۱۴۰ کشور دنیا ۶۰ سال است که این ماهی را پرورش می دهند و این نشان از سالم بودن این ماهی است.

 

هزینه پرورش تیلاپیا

پرورش ماهی هزینه های ثابت و جاری متفاوتی دارد، اما بعد از ساخت و ساز بیشترین آن را تهیه غذا در برمی‌گیرد. قیمت غذا نیز بستگی به موادی دارد که در آن به کار می رود. اصولاً هر درصد پروتئین غذای ماهی بیشتر باشد، هزینه پرورش ماهی هم بیشتر خواهد بود. اما از آنجایی که ماهی تیلاپیا به پروتئین کمتری نسبت به ماهیان دیگر نیاز دارد هزینه پرورش آن نسبتاً کم است.

همچنین چون ماهی مقاومی است کمتر تلفات می‌دهد و درصد مرگ و میر ناشی از آن خیلی پایین است.

بعضی از هزینه های پرورش ماهی تیلاپیا با سایر ماهی ها مشترک است و این بیشتر هزینه های اولیه است که برای ساخت استخر خرج می‌شود.

روش پرورش ماهی تیلاپیا نیز در میزان هزینه تاثیر گذار است. مثلاً پرورش در استخرهای خاکی کمترین هزینه را دارد.

اما هزینه‌های نگهداری و درمان کمتر از سایر ماهی ها است زیرا ماهی تیلاپیا مقاومت بیشتری در مقابل بیماری‌ها دارد.

با توجه به اینکه قیمت ها در این بازار روز به روز متفاوت است نمی توان جدول و یا عدد ثابتی برای پرورش ماهی تیلاپیا در نظر گرفت.

تراکم بالا در پرورش باعث می‌شود هزینه‌های نسبی پایین بیاید به گونه ای که می توان تا ۲۰ تن در هکتار این نوع ماهی را پرورش داد.

لذا در مجموع پرورش ماهی تیلاپیا نسبت به سایر گونه های پرورشی هزینه کمتری دارد.

 

نکات مهم در پرورش ماهی تیلاپیا 

دما

اولین نکته در پرورش این ماهی نقطه دمایی بالا برای تغذیه و زنده ماندن است. این ماهی به هیچ عنوان نمی تواند در سرچشمه ها و رودهایی که دمای پایین تر از ۱۳ درجه داشته باشند زنده بماند. عوامل محیطی یا شرایط آبزی پروری زیادی از جمله شوری، دما، اکسیژن، آمونیاک و نیتریت و کدورت آب بر رشد ماهی تیلاپیا موثرند که در این میان شوری و دما از اهمیت بیشتری برخورداند؛ بنابراین این موارد باید به دقت مورد بررسی قرار گیرند.

جنسیت

 اگر قصد درآمدزايي از محل پرورش ماهي تيلاپيا داريد بايد بدانيد كه فقط بايد از بچه ماهي تك جنس شده استفاده نماييد چون ماهيان ماده تيلاپيا اصلا بازدهي لازم براي توليد گوشت را ندارند . ماهي تيلاپيا در نرها ضريب تبديل غذا به گوشت را بشكل اقتصادي و مقرون به صرفه انجام ميدهد و ماده ها فاقد چنين خصوصيتي هستند.

تصفیه آب

در پرورش ماهی تیلاپیا، تنها یک بار آبگیری انجام می شود و در ادامه تنها بحث تصفیه آب در میان است. در سیستم های گلخانه ای در هر ۱۰۰۰ متر مربع، می توان ۱۵ تا ۲۳ کیلوگرم در هر متر مربع ماهی را پرورش داد. بنابراین با مصرف کم آب، می توان این ماهی را تولید کرد. تحمل آلودگی این ماهی هم بالاست و با آب های آلوده ما همخوانی دارد.

شوری آب

میزان سوخت و ساز(متابولیسم) ماهی تیلاپیا با افزایش شوری آب تشدید می شود. به همین دلیل آبزی پروران باید میزان خوراک دهی مناسب به آن ها را مدنظر قرار دهند. تحقیقات دانشمندان نیز بر این نکته صحه می گذارد؛ طبق این تحقیقات در تیلاپیای رد با افزایش ۳۲ درصدی شوری آب، ۳۲ درصد نیاز به تغذیه آن بیشتر شد.

اثر دما بر رشد ماهی

نکته مهم دیگری که آبزی پروران باید آنرا رعایت نمایند این است که با افزایش دمای استخر پرورش ماهی از ۲۲ تا ۳۲ درجه سانتیگراد نرخ رشد برخی از گونه های تیلاپیا را همانند رد افزایش دهند. در دیگر ماهیان نیز دمای مطلوب ۱۸ تا ۳۶ درجه سانتیگراد اعلام شده است. این در حالی است که برای تحمل تیلاپیا در دمای پایین تر آبزی پروران موظف به اضافه کردن کلرید پلاسما و سدیم به آبهای استخر هستند.

تولید مثل

برای انجام تخم ریزی نیاز به ۲۵ تا ۳۰ عدد ماهی ماده و حدود ۱۲ تا ۱۵ نر در هر ۱۰۰۰ متر مربع می‌باشد. دمای آب لازم است بالای ۲۵ تا ۳۰ سانتی گراد باشد لاروها در سن ۴ تا ۵ ماهگی با طولی معادل ۶ تا ۱۰ سانتی‌متر بالغ می‌شوند. در آب و هوای معتدله تولید مثل در حدود ۲ ماه متوقف می‌شود. مولدین تیلاپیا جمعیت خود را تا حد اشباع استخر افزایش می‌دهند. برای جلوگیری از این عمل روش‌های زیر پیشنهاد می‌گردد: کاهش مدت زمان رشد ماهی، استفاده از ماهیان شکارچی و تفکیک مولدین و لاروها.

رژیم غذایی

همچنین آبزی پروران باید برای تولید تیلاپیای رد در استخرهای آبی خود رژیم غذایی را به کار ببرند که حداقل بین ۲۰ تا ۳۰ درصد پروتئین را در خود داشته باشند هر چند برای گونه هیبریدی تیلاپیا همان ۲۰ درصد پروتئین نیز برای افزایش انرژی آن کافی می باشد.

عوامل محیطی

عوامل محیطی یا شرایط آبزی پروری زیادی از جمله شوری، دما، اکسیژن، آمونیاک و نیتریت و کدورت آب بر رشد ماهی تیلاپیا موثرند که در این میان شوری و دما از اهمیت بیشتری برخورداند؛ بنابراین این موارد باید به دقت مورد بررسی قرار گیرند.


برامون مهمه بدونیم نظر شما درباره این مطلب چیه؟ لطفا به این مطلب امتیاز بدهید: ( (1 votes, average: 1٫00 out of 5)
Loading...)

با ما همراه شوید:

  • aparat
  • telegram
  • soroush
  • eitaa
  • Instagram
  • bale
  • hamsa
  • idpay

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *